Κοινωνικά Δίκτυα, Εικόνα Σώματος και Διατροφικές Διαταραχές: Πως να προστατευτείς

selective focus photography of man's reflection on a broken mirror

Τα Κοινωνικά Δίκτυα είναι πεδίον δόξης λαμπρό […]

Ας ξεκινήσουμε με μία παραδοχή. Σε εμάς τους ανθρώπους, ως κοινωνικά όντα, μας ενδιαφέρει η αντίληψη που έχουν οι άλλοι για εμάς, και μπορεί (λιγότερο ή περισσότερο ο καθένας) να προβαίνουμε σε ενέργειες ώστε οι άλλοι να μας αντιλαμβάνονται όπως προσδοκάμε. Τα Κοινωνικά Δίκτυα είναι πεδίον δόξης λαμπρό για να μελετήσουμε το πώς σχετίζεται η συμπεριφορά μας σε αυτά με την εικόνα που έχουμε οι ίδιοι για τον εαυτό μας και κυρίως για το σώμα μας.

Οι επιδράσεις στην εικόνα σώματος

Μία πρόσφατη έρευνα του Florida House Experience¹ αναζήτησε, μεταξύ άλλων, την επίδραση των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης (ΜΚΔ) στην εικόνα που έχουν οι άντρες και οι γυναίκες για το σώμα τους. Από τους 1.000 συμμετέχοντες, το 87% των γυναικών και το 65% των αντρών δήλωσαν πως συγκρίνουν το σώμα τους με σώματα των αντίστοιχων φύλων που συναντούν στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης (τηλεόραση, περιοδικά) και στα ΜΚΔ. Από αυτούς, το 50% των γυναικών και το 36% των αντρών ανέφεραν πως όταν κάνουν τέτοιες συγκρίσεις αισθάνονται μειονεκτικά και μη ικανοποιημένοι με το σώμα τους. 

Σε μία μικρότερης κλίμακας έρευνα2 αναζητήθηκε η σχέση μεταξύ του χρόνου που αφιερώνουν νεαρές γυναίκες (φοιτήτριες) στο Facebook και της εικόνας που έχουν για το σώμα τους. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως όσο περισσότερο χρόνο καταναλώνουν στο Facebook, ειδικά όταν αυτός αφιερώνεται σε συγκρίσεις σώματος και βάρους -κυρίως με άλλες συνομήλικές τους- τόσο αυξάνεται η ανησυχία για την εικόνα τους. 

Η εικόνα που έχουμε για το σώμα μας είναι καθοριστικός διαμεσολαβητικός παράγοντας για μία πληθώρα ψυχολογικών χαρακτηριστικών και συμπεριφορών, όπως είναι οι διατροφικές μας συνήθειες. Η αρνητική εικόνα σώματος (το να αισθάνεται κάποιος μειονεκτικά για το βάρος και τη μορφή που έχει το σώμα του) είναι πολύ πιθανό να οδηγήσει σε διατροφικές διαταραχές, όπως είναι η Νευρογενής Ανορεξία. 

 Οι επιδράσεις στις Διατροφικές Συνήθειες

Η εμφάνιση Διατροφικών Διαταραχών δε μπορεί να συνδεθεί άμεσα με τα ΜΚΔ, παρά μόνο έμμεσα, από το είδος της ενασχόλησης με αυτά και της σύγκρισης που κάνει ο χρήστης μεταξύ του περιεχομένων των άλλων χρηστών ΜΚΔ (εικόνες, βίντεο, κριτική που ασκούν σε τρίτους) και της εικόνας του για το δικό του σώμα. Χωρίς αμφιβολία, οι ομάδες που είναι περισσότερο ευάλωτες στην εμφάνιση Διατροφικών Διαταραχών είναι οι έφηβοι και οι νεαρές γυναίκες. 

Τα ευρήματα μίας πολύ πρόσφατης μελέτης3 κατόρθωσαν να στοιχειοθετήσουν μία πιο άμεση σχέση μεταξύ των δύο παραπάνω. Η ενασχόληση με περιεχόμενο στα ΜΚΔ που προωθούσε πολύ συγκεκριμένα πρότυπα σώματος και ομορφιάς (όπως είναι το λεπτό κι αδύνατο σώμα) συσχετίστηκε με διατροφικές συνήθειες χρηστών που προέβλεπαν την εμφάνιση Διατροφικών Διαταραχών και συνεπακόλουθων ψυχιατρικών διαταραχών. Μία από τις πιο ανησυχητικές διαπιστώσεις της συγκεκριμένης έρευνας είναι ότι ένας πολύ σημαντικό ποσοστό των χρηστών που βρισκόταν σε κίνδυνο σωματικής και ψυχικής υγείας, δεν είχε επίγνωση της κατάστασης και δεν αναζητούσε βοήθεια. 

Πως να προστατευτείς;

Ομολογουμένως, αναφορικά με το ζήτημα που συζητάμε σε αυτό το άρθρο, έχει ξεκινήσει να υπάρχει μία δειλή κινητικότητα από τα μεγαλύτερα ΜΚΔ για την προστασία των χρηστών. Για παράδειγμα, το Instagram έχει απαγορεύσει τη χρήση συγκεκριμένων hashtags που παραπέμπουν σε αυστηρά πρότυπα ομορφιάς ή αρνητικές διατροφικές συνήθειες. Το Snapchat ανήγγειλε την ενεργοποίηση ενός εργαλείου αναζήτησης ψυχολογικής βοήθειας με το όνομα “HereForYou”. Αντίστοιχες καμπάνιες προωθούνται από διάφορους φορείς στο Twitter, το Reddit και το Facebook. 

Ωστόσο, το ζητούμενο παραμένει η ορθή χρήση των ΜΚΔ, αλλά κυρίως οι σκέψεις που κάνουν οι χρήστες, που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες, για τον εαυτό τους. Παρακάτω θα βρείτε 5 ερωτήσεις που μπορείτε να κάνετε στον εαυτό σας, ώστε να αναρωτηθείτε αν έχετε υγιή σχέση χρήσης ΜΚΔ-εικόνας σώματος και 5 συμβουλές για το πώς θα κάνετε καλύτερη διαχείριση των ΜΚΔ.

Ερωτήσεις:

  1. Ποια είναι πρώτη σκέψη που μου έρχεται στο μυαλό όταν βλέπω μία φωτογραφία ή ένα βίντεο κάποιου/ας που έχει καλύτερο σώμα από το δικό μου;
  2. Πως αισθάνομαι όταν βλέπω το σώμα μου ή τον εαυτό μου στον καθρέφτη;
  3. Πόσο χρόνο αφιερώνω στο να αναζητώ στο διαδίκτυο συμβουλές ομορφιάς και διατροφής;
  4. Έχω αλλάξει τις διατροφικές μου συνήθειες, ενώ δε χρειαζόταν, προκειμένου οι άλλοι να με βλέπουν πιο θετικά;
  5. Έχω κάποιο πρότυπο/influencer διατροφής/ομορφιάς που ακολουθώ και προσπαθώ να τηρώ ανελλιπώς τις προτροπές του;

Συμβουλές:

  1. Παρακολουθήστε καμπάνιες και ακολουθήστε ομάδες που αναφέρονται σε υγιή (κι όχι ακραία) πρότυπα ομορφιάς, υγείας και διατροφής, που δεν προτρέπουν σε υπερβολές.
  2. Ασκήστε κριτική στο περιεχόμενο που ακολουθείτε στα ΜΚΔ. Δεν υπάρχει πάντα καλή πρόθεση.
  3. Εάν έχετε αμφιβολίες για το ιδανικό σας βάρος και τύπο σώματος επισκεφτείτε έναν ειδικό επαγγελματία διατροφής.
  4. Εάν βιώνεται οποιοδήποτε σύμπτωμα άγχους ή θλίψης όταν περιηγείστε στα ΜΚΔ επισκεφτείτε έναν ειδικό επαγγελματία ψυχικής υγείας.
  5. Αλλάξτε τον τρόπο με τον οποίο σκέφτεστε και μιλάτε για τον εαυτό σας. Αντικαταστείτε τις αρνητικές σκέψεις και φράσεις με πιο θετικές και εμποδίστε την αυστηρή αυτοκριτική. 

Πηγές

  1. https://fherehab.com/news/bodypositive/
  2. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25462886/
  3. https://www.researchgate.net/publication/336991402_Adolescents_and_young_adults_engaged_with_pro-eating_disorder_social_media_eating_disorder_and_comorbid_psychopathology_health_care_utilization_treatment_barriers_and_opinions_on_harnessing_technology

Σχετικά Άρθρα

pink breathe neon sign

Αποτροπή της προβληματικής χρήσης διαδικτύου κατά τη διάρκεια της πανδημίας covid-19

Τον περασμένο Ιούλιο δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Comprehensive Psychiatry» ένα κείμενο οδηγιών που εστίαζε στην προβληματική […]

Learn More

Είναι το διαδίκτυο διαμορφωμένο έτσι ώστε να μας εθίζει;

Η ερώτηση μοιάζει ρητορική σε πολλούς, ιδίως σε αυτούς που έχουν ασχοληθεί λίγο πιο βαθιά με τη φύση του διαδικτύου, τις πάμπολλες εφαρμογές του και τις συνεχώς ανανεωμένες τάσεις του. Όμως για κάποιους άλλους η […]

Learn More

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *