Η ιδιωτικότητα είναι ζήτημα Ψυχικής Υγείας

person holding glass wall

Ο Aboujaoude υποστηρίζει πως αυτή η ψυχολογική διαδικασία του να διαχωρίσουμε τι είναι «δικό μας», τι ανήκει στη δική μας σκέψη και συναισθήματα, το πώς αντιλαμβανόμαστε εμείς την πραγματικότητα και πώς οι άλλοι, είναι μία διαρκής διαδικασία η οποία δε σταματάει ποτέ.

Ο καθηγητής ψυχιατρικής του Stanford, Elias Aboujaoude, θέτει έναν ενδιαφέροντα προβληματισμό αναφορικά με τις επιδράσεις που έχει η παραβίαση (ή τα χαλαρά όρια) της ιδιωτικότητας στο διαδίκτυο πάνω στην Ψυχική Υγεία, και ειδικά στην ανάπτυξη της εικόνας εαυτού.

Ο προβληματισμός του βασίστηκε στην ψυχαναλυτική θεωρία «αποχωρισμού-εξατομίκευσης» της Margaret Mahler. Πολύ συνοπτικά, η θεωρία περιγράφει τα στάδια της ψυχολογικής ανάπτυξης του βρέφους και του νηπίου με σκοπό την απόκτηση της ολοκληρωμένης αίσθησης τους εαυτού του, δηλαδή την επίγνωση ότι αποτελεί ένα ανεξάρτητο άτομο, με τις δικές του ανάγκες και όρια, σε αντιδιαστολή με το πρόσωπο από το οποίο εξαρτάται η επιβίωσή του, τη μητέρα του. Γύρω στα 3 χρόνια, τα τυπικώς αναπτυσσόμενα παιδιά φτάνουν στη φάση του αποχωρισμού-εξατομίκευσης στην οποία αποκτούν τη γνώση ότι ο εαυτός τους είναι διαχωρισμένος από αυτόν της μητέρας τους. Συνεπώς, αρχίζουν και αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους και τον κόσμο ως ανεξάρτητες (εξατομικευμένες) μονάδες.

Ο Aboujaoude υποστηρίζει πως αυτή η ψυχολογική διαδικασία του να διαχωρίσουμε τι είναι «δικό μας», τι ανήκει στη δική μας σκέψη και συναισθήματα, το πώς αντιλαμβανόμαστε εμείς την πραγματικότητα και πώς οι άλλοι, είναι μία διαρκής διαδικασία η οποία δε σταματάει ποτέ. Στις σχέσεις με την οικογένειά μας, με τον/την σύντροφό μας, με τους φίλους μας, έχουμε τη διαρκή ανάγκη να παραμένουμε σε συνδεδεμένοι μαζί τους, δίχως όμως να υπάρχει «υπερεμπλοκή», χωρίς να χάνουμε δηλαδή τα όρια του που σταματάμε εμείς και που ξεκινάει ο άλλος (με όρους αναγκών, επιθυμιών, σκέψεων, κτλ). Προϋπόθεση για την επιτυχή ολοκλήρωση της φάσης αποχωρισμού-εξατομίκευσης, κατά τη νηπιακή ηλικία, όσο και των μετέπειτα ψυχολογικών διεργασιών σε όλη τη διάρκεια της ζωής είναι η ασφαλής ιδιωτικότητα (εδώ ο όρος δε σχετίζεται με την ιδιωτικότητα στο διαδίκτυο). 

Στις περιπτώσεις που διαταράσσεται η ασφαλής ιδιωτικότητα παρατηρούνται μία σειρά από προβλήματα όπως η δυσκολία του ατόμου να μείνει μόνο του, εξάρτηση από τους άλλους, δυσκολίες προσαρμογής, κ.ά. Ο καθηγητής Aboujaoude προτείνει πως για να φτάσει ένας άνθρωπος στην επιτυχημένη εξατομίκευση είναι σημαντικό να υπάρχουν πλαίσια που θα εξασφαλίσουν την ιδιωτικότητά του, δηλαδή θα προστατεύουν ό,τι ανήκει στον εαυτό του. Κατόπιν, αναρωτιέται εάν οι άνθρωποι είναι σε θέση να διαμορφώσουν τα όριά τους και να επιτύχουν τον αποχωρισμό και την εξατομίκευση, όταν δε μπορούν να ελέγξουν τις λεπτομέρειες που τους καθορίζουν ως άτομα (μονάδες) και τους διαχωρίζουν  από τους άλλους. 

Στο σημείο αυτό, ο προβληματισμός του συνδέεται με την ιδιωτικότητα στο διαδίκτυο (εδώ ο όρος σχετίζεται με την ιδιωτικότητα όπως τη μελετάμε σε αυτό το site) και την (μη) ασφάλεια των προσωπικών μας δεδομένων. Καθώς ένας μέσος χρήστης του Facebook έχει πάνω 300 φίλους, η διαδικτυακή συνδεσιμότητά μας (connectivity) μαζί τους κάνει τις σχέσεις μας πιο περίπλοκες, συνυφασμένες (συγχωνευμένες) και μπερδεμένες. Όσο περισσότερους διαδικτυακούς φίλους έχει κάποιος, κι όση μεγαλύτερη ιδιωτικότητά του παραδίδει σε διάφορες εφαρμογές του ίντερνετ (όπως είναι τα social media) τόσο δυσκολεύεται στο να κάνει διαχωρισμό μεταξύ του εαυτού του και των άλλων, να βάλει όρια μεταξύ του τι είναι δικό του και τι όχι και να αναπτύξει μία υγιή, ασφαλή ατομικότητα.

Παρότι ο προβληματισμός του Aboujaoude δεν έχει ελεγχθεί ακόμη ερευνητικά, ο ίδιος παραθέτει κάποια στοιχεία του Pew Research Center (2014) σύμφωνα με τα οποία το 91% των χρηστών των social media είχαν δηλώσει πως ένιωθαν ότι δεν είχαν έλεγχο πάνω στα προσωπικά τους δεδομεάν που υπάρχουν στα κοινωνικά δίκτυα. Ωστόσο, ένα πολύ μικρό ποσοστό των αυτών των χρηστών έδειξε έμπρακτο ενδιαφέρον αναφορικά με την ιδιωτικότητά του ώστε να ενεργήσει και να αξιοποιήσει τις ρυθμίσεις προστασίας που παρέχουν οι εφαρμογές των κοινωνικών δικτύων. Ένας από τους λόγους που μπορεί να ερμηνεύσει αυτή τη διαφορά μεταξύ εκπεφρασμένης ανησυχίας και έμπρακτης προστασίας είναι η ιδέα του «μοιράσματος» και της «σύνδεσης» που προωθείται από τις βιομηχανίες των κοινωνικών δικτύων. Ιδέα στην οποία δύσκολα μπορεί να αντισταθεί κανείς. 

Τέλος, ο Aboujaoude υπερθεματίζει την ανάγκη για τα εξής: 1. Την ύπαρξη μεγαλύτερου ερευνητικού ενδιαφέροντος πάνω στην αλληλεπίδραση της ιδιωτικότητας στο διαδίκτυο και της ψυχικής υγείας και 2. Τη διαμόρφωση ενός καταστατικού ανθρωπίνων δικαιωμάτων αναφορικά με τα προσωπικά δεδομένα στο διαδίκτυο. 

Ελπίζουμε οι προτάσεις του να εισακουστούν σύντομα από τους αντίστοιχους φορείς και αρχές. Εμείς, σαν ομάδα, θα κάνουμε ό,τι μπορούμε για αυτό. 

Πηγές: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31123190/

Σχετικά Άρθρα

person holding heart shaped red balloon

Το προφίλ σου: Ένα ταυτοτικό ζήτημα

Στα πλαίσια όμως του ζητήματος της ιδιωτικότητας στο διαδίκτυο, θα γίνει προσπάθεια να αναδειχθεί μία πτυχή τις διεπαφής των κοινωνικών δικτύων και των κοινωνικών φαινομένων στις δημοκρατίες του σήμερα, κι αυτό είναι το ζήτημα της ταυτότητας.

Μάθετε Περισσότερα
geometric shape digital wallpaper

Δεδομένα COVID-19 και επιδημιολογική επιτήρηση. Πως γίνεται η διαχείρισή τους από τις κυβερνήσεις του κόσμου;

με την έναρξη της πανδημίας πολλές από τις κυβερνήσεις αναγκάστηκαν να εφαρμόσουν πρακτικές επιτήρησης και ελέγχου πληροφοριών στο πλαίσιο ανάσχεσης του κορονοϊού […]

Μάθετε Περισσότερα
closeup photo of two bubbles

Το φαινόμενο “Filter Bubble”

Καταστρατηγείται το δικαίωμά μας απέναντι στην αντικειμενική πληροφόρηση, όταν το διαδίκτυο φιλτράρει τις πληροφορίες που φτάνουν σε εμάς;

Μάθετε Περισσότερα

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *